[శ్రీ. ఉ. వే. విద్వాన్ ముక్కూర్ లక్ష్మీనరసింహాచార్య స్వామి]

అధ్యాయం 1

మంత్రరాజ పదస్తోత్రం
స్తోత్రాణాం ఉత్తమం శుభం |
మంత్రారూఢం శ్రీ నృసింహం
స్తోత్రేణానేన కీర్తయే ||

ఈ లోకంలో ఎన్నెన్నో స్తోత్రాలు ఉన్నాయి. వాటన్నింటికంటే ఎంతో శ్రేష్ఠమైనది, మంగళకరమైనది ఈ శ్రీమంత్రరాజ పద స్తోత్రం. మంత్రంలో వేంచేసియున్న శ్రీ లక్ష్మీనృసింహుని ఈ శ్రీమంత్రరాజ పద స్తోత్రంతో స్తుతిస్తున్నాను.

32 అక్షరాలు కలది ఈ మంత్రం. 32 బ్రహ్మ విద్యలు దీనిలో ఇమిడి ఉన్నాయి. 11 పదాలు ఈ మంత్రంలో ఉన్నాయి. ఏకాదశ రుద్రులు (పదకొండు రుద్రులు) ఈయన్ని స్తుతిస్తున్నారు. కాబట్టి 11 పదాలకు వివరణగా 11 శ్లోకాలు, ఫలశ్రుతిగా ఒక శ్లోకం మొత్తం 12 శ్లోకాలతో ప్రకాశించే స్తోత్రమిది. మూడు కాలాల్లోనూ ఈ స్తోత్రాన్ని పఠిస్తే మనం పొందే గొప్ప ఫలాలను వివరించలేము. శుభాలను ప్రసాదించే శుభప్రదమైన స్తోత్రమిది.

శ్రీ అహోబిల మఠ పీఠాన్ని అలంకరించిన గురువర్యులైన మన శ్రీమదళగియ సింగర్లు అందరూ ఈ స్తోత్రం చేత గొప్ప వైభవాన్ని పొందిన మహానుభావులే. 45-వ పట్టాన్ని అలంకరించిన శ్రీమదళగియ సింగరులు కూడా ఈ స్తోత్రానుసంధానం వల్లనే దుర్లభమైన శ్రీ నృసింహారాధనం తమకు లభించిందని మనసు కరిగి అనుగ్రహించిన మాటలను మనమందరం అనవరతం వింటూనే ఉన్నాం కదా!

ఈ స్తోత్రాన్ని ప్రతిరోజూ పారాయణం చేయడం వల్లనే అడియేనుకు కూడా 108 శ్రీ నృసింహ మహాయజ్ఞాలను సమర్థవంతంగా చేయడానికి శక్తి, సామర్థ్యం అన్నీ లభిస్తున్నాయి. ఈ స్తోత్రం కల్పవృక్షం వలె కోరినవన్నీ ప్రసాదించే ఆనందపు ఊట. ఎంత తీసుకున్నా తరగని ఆనంద ప్రవాహమిది. ఎంత అనుభవించినా తరుగులేనిది.

కరుణామూర్తులుగా అవతరించిన ఆళ్వార్ల దివ్య శ్రీసూక్తులలో ఈ స్తోత్రం నడిచే అందమే అందం. ఈ స్తోత్రం ప్రారంభమయ్యే మొదటి పదబంధమైన “వృత్తోత్పుల్ల విశాలాక్షం” అన్నదాన్ని శ్రీ తిరుప్పాణాళ్వార్లు, అమలనాదిపిరాన్‌లో, “అరంగత్తమలన్ ముగత్తు కరియవాగిప్ పుడైపరందు మిళిర్ందు శెవ్వరియోడి నీండ అప్పెరియవాయ కణ్గళ్” అని వివరించి అనుగ్రహించడాన్ని అనుభవిస్తూనే ఉండవచ్చు.

కనుక ఇప్పటికే ఎందరో మహానుభావులు దీని వైభవాన్ని లిఖించి అనుగ్రహించారు. మరలా ఇప్పుడు ఇది వ్రాయబడుతోంది. అక్షరాలకు అందని ఈ స్తోత్రం యొక్క గొప్పదనాన్ని, అర్థాన్ని శ్రేష్ఠులైన మహానుభావుల వద్ద బాగుగా అడిగి తెలుసుకుని, దీనిని ప్రతిరోజూ అనుసంధిస్తే సకల శుభాలనూ శుభప్రదంగా పొందవచ్చు. ఇహంలోనూ, పరంలోనూ గొప్పదనాన్ని పొందవచ్చు.

श्री:
॥ श्रीमन्त्रराज पद स्तोत्रम् ॥
॥ శ్రీమంత్రరాజ పద స్తోత్రం ॥

श्री ईश्वर उवाच —
वृत्तोत्फुल्लविशालाक्षं
विपक्षक्षयदीक्षितम् ।
निनादत्रस्तविश्वाण्डं
विष्णुं उग्रं नमाम्यहम् ॥ १ ॥

శ్రీ ఈశ్వర ఉవాచ —
వృత్తోత్పుల్ల విశాలాక్షం
విపక్షక్షయ దీక్షితం |
నినాదత్రస్త విశ్వాండం
విష్ణుం ఉగ్రం నమామ్యహం || 1 ||

सर्वैरवध्यतां प्राप्तं
सबलौघं दितेः सुतम् ।
नखाग्रैः शकलीचक्रे
यस्तं वीरं नमाम्यहम् ॥ २ ॥

సర్వైరవధ్యతాం ప్రాప్తం
సబలౌఘం దితేః సుతం |
నఖాగ్రైః శకలీచక్రే
యస్తం వీరం నమామ్యహం || 2 ||

पदावष्टभ्यपातालं
मूर्धाविष्टत्रिविष्टपम् ।
भुजप्रविष्टाष्टदिशं
महाविष्णुं नमाम्यहम् ॥ ३ ॥

పదావష్టభ్య పాతాలం
మూర్ధావిష్ట త్రివిష్టపం |
భుజప్రవిష్టాష్ట దిశం
మహావిష్ణుం నమామ్యహం || 3 ||

ज्योतींष्यर्केन्दुनक्षत्र
ज्वलनादीन्यनुक्रमात् ।
ज्वलन्ति तेजसा यस्य
तं ज्वलन्तं नमाम्यहम् ॥ ४ ॥

జ్యోతింష్యర్కేందు నక్షత్ర
జ్వలనాదీన్యనుక్రమాత్ |
జ్వలంతి తేజసా యస్య
తం జ్వలంతం నమామ్యహం || 4 ||

सर्वेन्द्रियैरपि विना
सर्वं सर्वत्र सर्वदा ।
यो जानाति नमाम्याद्यं
तमहं सर्वतोमुखम् ॥ ५ ॥

సర్వేంద్రియైరపి వినా
సర్వం సర్వత్ర సర్వదా |
యో జానాతి నమామ్యాద్యం
తమహం సర్వతోముఖం || 5 ||

नरवत्सिंहवच्चैव
यस्य रूपं महात्मनः ।
महासटं महादंष्ट्रं
तं नृसिंहं नमाम्यहम् ॥ ६ ॥

నరవత్ సింహవచ్చైవ
యస్య రూపం మహాత్మనః |
మహాసటం మహాదంష్ట్రం
తం నృసింహం నమామ్యహం || 6 ||

यन्नामस्मरणाद्भीताः
भूतवेतालराक्षसाः ।
रोगाद्याश्च प्रणश्यन्ति
भीषणं तं नमाम्यहम् ॥ ७ ॥

యన్నామస్మరణాత్ భీతాః
భూత వేతాల రాక్షసాః |
రోగాద్యాశ్చ ప్రణశ్యంతి
భీషణం తం నమామ్యహం || 7 ||

सर्वोपि यं समाश्रित्य
सकलं भद्रमश्नुते ।
श्रिया च भद्रया जुष्टः
यस्तं भद्रं नमाम्यहम् ॥ ८ ॥

సర్వోపి యం సమాశ్రిత్య
సకలం భద్రమశ్నుతే |
శ్రియా చ భద్రయా జుష్టః
యస్తం భద్రం నమామ్యహం || 8 ||

साक्षात्स्वकाले संप्राप्तं
मृत्युं शत्रुगणान्वितम् ।
भक्तानां नाशयेद्यस्तु
मृत्युमृत्युं नमाम्यहम् ॥ ९ ॥

సాక్షాత్ స్వకాలే సంప్రాప్తం
మృత్యుం శత్రుగణాన్వితం |
భక్తానాం నాశయేద్యస్తు
మృత్యు మృత్యుం నమామ్యహం || 9 ||

नमस्कारात्मकं यस्मै
विधायऽऽत्मनिवेदनम् ।
त्यक्तदुःखोऽखिलान्कामान्
अश्नन्तं तं नमाम्यहम् ॥ १० ॥

నమస్కారాత్మకం యస్మై
విధాయ ఆత్మనివేదనం |
త్యక్తదుఃఖోఖిలాన్ కామాన్
అశ్నంతం తం నమామ్యహం || 10 ||

दासभूताः स्वतस्सर्वे
ह्यात्मानः परमात्मनः ।
अतोऽहमपि ते दासः
इति मत्वा नमाम्यहम् ॥ ११ ॥

దాసభూతాః స్వతః సర్వే
హ్యాత్మానః పరమాత్మనః |
అతోఽహమపి తే దాసః
ఇతి మత్వా నమామ్యహం || 11 ||

शङ्करेणाऽऽदरात्प्रोक्तं
पदानां तत्वनिर्णयम् ।
त्रिसन्ध्यं यः पठेत्तस्य
श्रीर्विद्याऽऽयुश्च वर्धते ॥ १२ ॥

శంకరేణాదరాత్ ప్రోక్తం
పదానాం తత్త్వనిర్ణయం |
త్రిసంధ్యం యః పఠేత్ తస్య
శ్రీర్విద్యాయుశ్చ వర్ధతే || 12 ||

అత్యున్నతమైన ఈ మంత్రంలో సిద్ధి కలగాలంటే, మూడు విషయాలలో భక్తితో ఉండాలి.

मन्त्रे तद्देवतायांश्च
तथा मन्त्रप्रदे गुरौ ।
त्रिषु भक्तिः सदा कार्या
सा हि प्रथमसाधनम् ॥

మంత్రే తద్దేవతాయాంశ్చ
తథా మంత్రప్రదే గురౌ |
త్రిషు భక్తిః సదా కార్యా
సా హి ప్రథమసాధనం ||

అనగా మంత్రం పట్ల, మంత్రానికి అంతర్గతమైన దేవత పట్ల, ఆ మంత్రాన్ని ఉపదేశించిన ఆచార్యుని పట్ల ఎల్లప్పుడూ భక్తితో ఉండాలి. మంత్రసిద్ధిని పొందడానికి అదే మంచి మార్గం మరియు ఉన్నతమైన మార్గం. మంత్రాన్ని మనకు ఉపదేశించిన ఆచార్యుని పట్ల భక్తి లేకుండా కోట్లకొద్దీ మంత్రజపం చేయడం వల్ల ఎలాంటి ప్రయోజనం ఉండదు. అదే విధంగా మంత్రం ద్వారా తెలుసుకోదగిన దేవత పట్ల కూడా గొప్ప భక్తి ఉండాలి. ఇంకా మంత్రం పట్ల కూడా మనకు పరిపూర్ణమైన విశ్వాసం, భక్తి ఉండాలి. ఇలా ఉంటేనే మంత్రం యొక్క పూర్తి ఫలాన్ని మనం పొందగలము.

అందుకే శ్రీ ఈశ్వరుడు పరమభక్తిశ్రద్ధలతో శ్రీ మంత్రరాజం చేత శ్రీ లక్ష్మీనృసింహుని స్తుతిస్తున్నాడు.

పూర్వం ఒక వేద విద్వాంసుడు ఉండేవాడు. ఆయన చాలా మంది పిల్లలకు వేదం నేర్పుతూ ఉండేవాడు. ఒకరోజు ఒక బాలుడు తనకు కూడా వేదం నేర్పాలని ఆయన పాదాలపై పడి వేడుకున్నాడు. ఆయన కూడా ఆ బాలునిపై దయతో ఒక చిన్న వేదవాక్యాన్ని చెప్పి ‘దీనిని సరిగ్గా చెప్పు’ అన్నాడు. కానీ ఆ బాలుడు ఎన్నిసార్లు ప్రయత్నించినా స్వరం మారకుండా (సస్వరంగా) చెప్పలేకపోయాడు. కనుక ఆ వేదవిద్వాంసుడు ‘నీకు వేదం రాదు. వృధా ఆశ వద్దు. ఇక్కడి నుండి వెళ్ళిపో’ అని చెప్పేశాడు. ఆ బాలుడు కూడా ఎంతో విచారంతో వెళ్ళిపోయాడు. మళ్ళీ పది రోజుల తర్వాత ఆ చిన్నారి ఆయన వద్దకు వచ్చి ఇలా అన్నాడు, ”స్వామిన్! అడియేన్ పలు దేవాలయాలకు వెళ్ళాను. అక్కడ అంతా గొప్ప వేదపండితులు చక్కగా వేద పారాయణం చేస్తున్నారు. చెవులు చల్లబడేలా విన్నాను. అలాగే అడియేనుకు కూడా వేదం నేర్చుకుని అలా పారాయణం చేయాలనే ఆశ కలిగింది. మీకంటే గొప్ప అధికారి ఉన్నారా! కాబట్టి అడియేనుపై వాత్సల్యం ఉంచి ఎలాగైనా వేదాన్ని నేర్పించి అనుగ్రహించాలి” అని ఎంతో వినయంగా ప్రార్థించాడు.

ఇది విన్న ఆయన, ఇంతకుముందు చెప్పినదానికంటే ఎంతో కఠినమైన వేదభాగాన్ని కళ్ళు మూసుకుని పది నిమిషాల పాటు ఉచ్చరించి, కళ్ళు తెరిచి చూశాడు. ఆ బాలుడు ఎదుట కనిపించనే లేదు. పారిపోయాడు.

చాలా రోజుల తర్వాత మళ్ళీ ఆ బాలుడు వచ్చాడు. ”స్వామిన్! దేవరీర్ చెప్పేదే కఠినంగా ఉంటోంది. అక్కడక్కడా నేను వేదం వింటున్నాను. కఠినం లేకుండా సరళంగా ఉంటోంది. కాబట్టి అడియేన్ చెప్పగలిగేంత వరకైనా ఉపదేశించి అనుగ్రహించాలి” అని కళ్ళనీళ్ళ పర్యంతమై ఆయన తిరువడి (పాదాలను) పట్టుకుని ప్రార్థించాడు.

ఆయనకు కూడా ఆ బాలునిపై జాలి కలిగి, ఇదే మంత్రం, ”ఇక్కడినుండి అక్కడికి! అక్కడినుండి ఇక్కడికి! దీనిని సరిగ్గా చెప్పు” అన్నాడు. దీనిని వాడు సరిగ్గానే చెప్పాడు. ఇది మంత్రమా స్వామి? అన్నాడు. అవును, ఇదే మంత్రం అన్నాడు. వాడు కూడా ఆయన వద్ద సెలవు తీసుకుని నేరుగా ఒక పెద్ద అడవిని చేరుకున్నాడు. నట్టడవిలో ఒక పెద్ద బండరాయి ఉంది. ఆ రాతికి ఎదురుగా కూర్చుని, ”ఇక్కడినుండి అక్కడికి! అక్కడినుండి ఇక్కడికి!” అన్నదాన్ని కళ్ళు మూసుకుని జపిస్తూనే ఉన్నాడు. అన్నపానీయాలు లేకుండా జపించాడు. పదేళ్లు గడిచిపోయాయి. వాడి చుట్టూ చెదలు పుట్టను నిర్మించాయి. ఎన్నో పాములు వాడి మీదుగా ఎక్కడం దిగడం చేస్తుండేవి. వాడు దేనినీ గ్రహించలేదు. అంతటి నిష్ఠతో జపించాడు. ఒకరోజు ఉదయం అకస్మాత్తుగా భారీ వర్షం కురిసింది. ఆ వర్షంలో ఆ పుట్ట కొద్దికొద్దిగా కరగడం మొదలైంది. పాములన్నీ బుసలు కొట్టుకుంటూ బయటకు పారిపోయాయి. అప్పుడే వాడికి స్పృహ వచ్చింది. కళ్ళు తెరిచి చూశాడు. ఎదురుగా ఆ బండరాయి అలాగే ఉండటాన్ని చూశాడు. మళ్ళీ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించడం మొదలుపెట్టాడు. ”ఇక్కడినుండి అక్కడికి!” అన్నాడు. ఎదురుగా ఉన్న బండరాయి ఎగిరి అక్కడికి వెళ్లి పడింది. ”అక్కడినుండి ఇక్కడికి”!

అన్నాడు. అక్కడినుండి మళ్ళీ ఆ రాయి ఇక్కడికి వచ్చి పడింది. వాడికి ఆశ్చర్యంగా అనిపించింది. పలుమార్లు చెప్పాడు. ఆ రాయి ఇక్కడికీ అక్కడికీ పలుమార్లు మారి మారి పడింది. వాడికి ఎంతో సంతోషం కలిగింది. ఆచార్యుడు చెప్పిచ్చిన మంత్రం బాగా ఫలించిందే! అయ్యో, ఆచార్యునికి ”గురుదక్షిణ” ఇవ్వకుండా వచ్చేశామే అని ఎంతో బాధపడి ఆయనకు గురుదక్షిణ సమర్పించుకోవడానికి వచ్చాడు. ఆనాడు వేదం నేర్చుకుంటున్న విద్యార్థులందరూ అలాగే ఆయన వద్ద వేదం నేర్చుకుంటూనే ఉన్నారు. ఇతను ఆయన పాదాలపై పడి, ”స్వామిన్! మీరు ఉపదేశించిన మంత్రం ఫలించడం మొదలైంది! మీకు గురుదక్షిణ సమర్పించుకోవడానికే ఇక్కడికి వచ్చాను. అడియేనును అనుగ్రహించాలి” అన్నాడు.

ఆయన ఆశ్చర్యపడి, ఇన్ని రోజులుగా నువ్వు ఎక్కడికి వెళ్ళావు! నువ్వు కనిపించలేదే! నిన్ను పలుమార్లు వెతికాను, మంత్రం ఫలించిందంటున్నావే! ఏమిటి ఆ మంత్రం? ఎలా ఫలాన్నిచ్చింది? అని ఆశ్చర్యంగా అడిగాడు. (పది సంవత్సరాలు గడవడంతో అంతా ఆయనకు మర్చిపోయారు).

ఆ మంత్రాన్ని చెప్పమంటారా స్వామి? అన్నాడు. చెప్పు అన్నాడు. వెంటనే వాడు ”ఇక్కడినుండి అక్కడికి!” అన్నాడు. ఆచార్యులవారినే పైకెత్తి అక్కడికి పడేసింది. అక్కడ వెళ్లి పడ్డాడు. ”అక్కడినుండి ఇక్కడికి!” అన్నాడు, అక్కడినుండి ఇక్కడికి వచ్చి పడ్డాడు. ఆయనకు తలతిరిగింది. ఇంకొకసారి చెప్పమంటారా, స్వామి! అన్నాడు. ”అయ్యో, వద్దు, వద్దు, ఎవరు వెళ్లి పడేది? నీకు వేదం రాదు అని చెప్పానే? నేను కూడా ఇన్ని సంవత్సరాలుగా వేదాన్ని చెబుతూనే ఉన్నాను. ఎంతో మందికి చెప్పించాను కూడా. కానీ ఒక్క మంత్రంలోనైనా సిద్ధిని పొంది ఉన్నానా? అంటే లేదు. ”ప్రణవం లేదు! బీజాక్షరం లేదు” వట్టి మాట ”ఇక్కడినుండి అక్కడికి! అక్కడినుండి ఇక్కడికి!” అన్నది. దానిని పలుమార్లు ఉచ్చరించి దానికి కూడా శక్తి ఉందని నిరూపించేశావు. దీని ద్వారా ప్రణవం, బీజాక్షరాలతో కూడిన మంత్రాలలో ఉండే విశేష శక్తిని లోకులకు తెలియజేశావు. నీలాంటి సత్శిష్యుడు ఉన్నాడా! అని చెప్పి వాడికి వేదాన్నంతటినీ ఉపదేశించాడు.

అందువలననే అథర్వణ వేదం చెబుతున్నప్పుడు యంత్ర శక్తి పరిమితమైనది అని ఉంటుంది. అది ఒక పరిధికి లోబడినది. మంత్ర శక్తి అపరిమితమైనది. మంత్ర శక్తిని కొలవలేము. దానిని జపించి దానిలో సిద్ధిని పొందిన మహానుభావులకే దాని వైభవం కొంతవరకైనా తెలియగలుగుతుందంటే ఇక ఇతరుల పరిస్థితి ఏమని చెప్పాలి?

అటువంటి మంత్రాలన్నింటికీ రాజైన శ్రీమంత్రరాజమైన శ్రీ నృసింహ అనుష్టుప్ మంత్రం యొక్క వైభవాన్ని ఏమని వ్రాయగలం! భక్తియోగాన్ని విద్యలకన్నింటికీ రాజవిద్య అంటాడు భగవానుడు. అదే విధంగా మంత్రాలన్నింటికీ రాజైన ఈ మంత్రాన్ని ”మంత్రరాజం” అంటారు మహానుభావులు.

మనకు గర్వకారణమైన శ్రీమదహోబిలమఠ స్థానంలో 40-వ పట్టంలో మూర్ధాభిషిక్తులై వేంచేసియున్న కారైక్కురిచ్చి పెరియ శ్రీమదళగియ సింగర్ ఈ మంత్రంలో పరిపూర్ణ సిద్ధిని పొంది శిష్యవర్గాలను విశేషంగా అనుగ్రహించారన్న విషయం మనకు బాగా తెలిసినదే.

ఈ మంత్రరాజ పద స్తోత్రం యొక్క వైభవాన్ని ఏమని చెప్పేది? ఏకాదశ రుద్రులచే స్తుతింపబడుతోంది. ద్వాదశాదిత్యుల వలె బాగుగా ప్రకాశిస్తోంది. అష్టవసువుల వలె కోరినదంతా ఇవ్వగలదు. అశ్వినీ దేవతల వలె ఎన్నటికీ తరుగులేని సంపదతో ప్రకాశించే మహా గొప్ప స్తోత్రమిది.

పదే పదే మంత్రరాజే
దృశ్యతే తత్పదం శుభం |
రహస్యం తాపనీయస్య
ఫలం తత్ర ప్రదృశ్యతే ||

ఈ శ్రీ మంత్రరాజపద స్తోత్రంలో ప్రతి పదంలోనూ ఆ స్వామి శుభకరమైన తిరువడి (పాదాల) వైభవం బాగా వ్యక్తమవుతోంది. ఆయన వేంచేసియుండే ”తద్విష్ణోః పరమం పదం” అనే లోపము లేని ఆ పరమపద దేశపు వైభవం కూడా వ్యక్తమవుతోంది. శ్రీ నృసింహ తాపనీయ ఉపనిషత్తు యొక్క పరమరహస్యమైన, ఫలస్వరూపమైన మాలోలుని (లక్ష్మీనరసింహుని) వైభవం కూడా బాగా వ్యక్తమవుతోంది.

ఈ స్తోత్రం ఒక విజ్ఞాన సర్వస్వం. ఇందులో లేనిది ఇంకెక్కడా లేదు. ఈ స్తోత్రంలో కనిపించే విషయాలు ఏవనగా:-

(1) లక్ష్మీపతిత్వం

(2) ఉభయ విభూతి నిర్వాహకత్వం

(3) ఆశ్రిత సంరక్షకత్వం

(4) ఆశ్రిత విరోధి నిరసనత్వం

(5) సత్య కామత్వం

(6) సత్య సంకల్పత్వం

(7) అపహత పాప్మత్వం

(8) శుభాశ్రయత్వం

(9) సర్వజ్ఞత్వం

(10) సర్వతోముఖత్వం

(11) విమృత్యుత్వం

(12) సర్వాంతర్యామిత్వం

(1) లక్ష్మీపతిత్వం :- సిరికి సిరి అయిన సంపన్నునిగా, శ్రీదేవికి నాధునిగా, భూదేవికి తగిన వక్షస్థలం కలవాడిగా, తామరపుష్పంలో నివసించే మకరాక్షి ఆనందంగా కొలువయ్యే వక్షస్థలం కలవాడిగా, ఆవగింజంత సేపు కూడా పెరుమాట్టిని (లక్ష్మీదేవిని) వీడనివాడిగా, ఒక్క క్షణం కూడా వదలి ఉండలేనని పద్మావతి వేంచేసియుండే వక్షస్థలం కలవాడిగా, తిరుమగళ్ (శ్రీదేవి) చేరియుండే వక్షస్థలం కలవాడిగా వెలుగొందే స్థితి.

తదేతత్ సూక్ష్మమిథునం
పరస్పర విచిన్వితం |
ఆదావన్యోన్యమిశ్రత్వాత్
అన్యోన్యప్రతిపాదకం ||

అనే శ్రీ పాంచరాత్ర ఆగమ వచనం ప్రకారం ఒకరి వైభవం మరొకరిలోనే సుసంపన్నం అయినట్లుగా ఆది నుండి కలిసే వెలుగొందే ఈ దివ్య దంపతుల వైభవాన్ని ఒకరితో ఒకరిని ముడిపెట్టియే తెలుసుకోవాలి.

”తీయని అమృతం వంటి పెరుమాట్టిని పురస్కరించుకుని ఎంపెరుమాన్ తిరువడి (పాదాలను) ఆశ్రయిస్తున్నానో” అన్నది స్వామి దేశికన్ యొక్క శ్రీసూక్తి.

(2) ఉభయ విభూతి నిర్వాహకత్వం :- ”ఉప్పొంగే సముద్రం చుట్టుముట్టిన భూలోకం మరియు నిత్య విభూతి అయిన శ్రీవైకుంఠం ఎక్కడా ఏ లోపమూ లేకుండా పాలించే ఎంపెరుమాన్” అని చెప్పినట్లుగా నిత్య విభూతి (శ్రీవైకుంఠం), లీలావిభూతి అనబడే పద్నాలుగు భువన భాండాలు వాటన్నింటినీ పాలించేవాడు.

(3) ఆశ్రిత సంరక్షకత్వం :- ప్రపన్నులకు సులభుడు ఆయన. పాదాలపై పడినవారిని రక్షించే ఉన్నతమైన గుణం.

(4) ఆశ్రిత విరోధి నిరసనత్వం :- తన పాదాలను ఆశ్రయించినవారి శత్రువులను సమూలంగా నాశనం చేసే గొప్ప గుణం.

(5) సత్యకామత్వం :- సత్యమైన సంకల్పం కలవాడు. ఆయన సంకల్పం ఎన్నటికీ విఫలం కాదు.

(6) సత్యసంకల్పత్వం :- ఎటువంటి లోపమూ లేని సంకల్పం కలవాడు.

(7) అపహతపాప్మత్వం :- పాపమనే దోషమే అంటనివాడు.

(8) శుభాశ్రయత్వం :- మనం ఆశ్రయించడానికి తగిన మంగళ మూర్తి.

(9) సర్వజ్ఞత్వం :- ”మచ్చలేని తేజోమయమైన దివ్యశరీరంతో, వికసించడం ముడుచుకోవడం లేకుండా దోషరహితమైన జ్ఞానంతో” అన్నట్లుగా అన్నింటినీ బాగుగా ఎరిగే స్వభావం.

(10) సర్వతోముఖత్వం :- ”విష్ణుః సర్వతోముఖః” అన్నట్లుగా ఎక్కడా ముఖములు కలవాడు.

(11) విమృత్యుత్వం :- మృత్యువుకే మృత్యువైనవాడు. మృత్యుభయరహితుడు.

(12) సర్వాంతర్యామిత్వం :- సకల చరాచరాలలోనూ అంతర్యామిగా ఉండేవాడు. శరీరంలో ప్రాణం వలె దాగి అంతటా వ్యాపించి ఉన్నాడు. ”ఏకో దేవః సర్వభూతేషు గూఢః” అన్నట్లుగా అన్నింటిలోపలా దాగి ఉండేవాడు.

ఈ విధంగా ఆయన వైభవం పలు విధాలుగా ఈ స్తోత్రంలో కీర్తించబడుతోంది. రాబోయే అధ్యాయాలలో ఈ మంత్రానికి అంతర్గతమైన దేవత అయిన శ్రీ లక్ష్మీనృసింహుని మహాగొప్ప వైభవాలను అనుభవిద్దాం!

(కొనసాగుతుంది)

శ్రీః

శ్రీ మంత్రరాజ పద స్తోత్రం

[శ్రీ. ఉ. వే. విద్వాన్ ముక్కూర్ లక్ష్మీనరసింహాచార్య స్వామి]

అధ్యాయం 2

శ్రీమంత్రరాజంలో వెలుగొందే శ్రీ మాలోలుని కృపను వర్ణించి వ్రాయడం సాధ్యమే కాదు.

సప్తప్రాకారమధ్యస్థం
సప్తసాలే విరాజితం |
సప్తే ముక్తిప్రదే ముఖ్యం
త్రిసప్తే భావయే హరిం ||

భూలోక వైకుంఠమైన శ్రీరంగంలో, స్వాతి నక్షత్ర మహా నారసింహ మహాయజ్ఞం ప్రస్తుతం జరుగుతోంది. పలు వేలకొలదీ భక్తులు ఈ మహాయజ్ఞాన్ని సేవించి ఆనందిస్తున్నారు. శ్రీరంగం శ్రీమదాండవన్, శ్రీ పౌండరీకపురం శ్రీమదాండవన్ వంటి యతీశ్వరులు విచ్చేసి మంగళాశాసనం చేసి, అనుగ్రహిస్తున్న ఈ శుభసమయంలో, అడియేన్ ఈ శ్రీ యజ్ఞవాటికలోనే ఉండి దీనిని రాయడం కొనసాగిస్తున్నాను. ఇది శ్రీ మాలోలుని అనుగ్రహమే.

మాలోలః పుండరీకాక్షః
శేతే ప్రణవమందిరే |
యజ్ఞం కరోతి సర్వాత్మా
యజ్ఞమూర్తిః సనాతనః ||

శ్రీరంగంలోని ప్రణవాకార విమానంలో పవళించి అనుగ్రహించేది (కణ్‌వళర్న్‌‌దరుళ్‌పవన్) సాక్షాత్తూ ఆ శ్రీ నృసింహుడే. యజ్ఞ స్వరూపుడైన ఆయనే స్వయంగా నిర్వహించే యజ్ఞం ఇది.

ఈ మహా యజ్ఞంలో శ్రీమంత్రరాజ పద స్తోత్రాన్ని 32 వేల సార్లు ఆవృత్తి చేసి జపిస్తున్నారు. ఒక్కసారి జపించినా గొప్ప ఫలాన్ని ప్రసాదించగలదు. ఇక 32 వేల సార్లు జపించడం వలన కలిగే విశేషమైన, అపారమైన ఫలాలను గురించి ఏమని వ్రాయగలం?

ఈ స్తోత్రం ”శ్రీ ఈశ్వర ఉవాచ” అనే పదాలతో ప్రారంభమవుతుంది. దీని అర్థం ”శ్రీ ఈశ్వరుడు పలికెను” అని. శ్రీ నృసింహ తాపనీయ ఉపనిషత్తులో శ్రీ నృసింహ అనుష్టుప్ మంత్రమైన ఈ మంత్రరాజాన్ని అక్షరమక్షరంగా వివరించారు.

(1)
ఓం ఉం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చ బ్రహ్మా తస్మై వై నమో నమః ||

(2)
ఓం క్రం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చ విష్ణుః తస్మై వై నమో నమః ||

(3)
ఓం వీం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చ మహేశ్వరః తస్మై వై నమో నమః ||

(4)
ఓం రం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చ పురుషః తస్మై వై నమో నమః ||

(5)
ఓం మం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చ ఈశ్వరః తస్మై వై నమో నమః |

(6)
ఓం హాం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యా సరస్వతి తస్మై వై నమో నమః ||

(7)
ఓం విం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యా శ్రీః తస్మై వై నమో నమః ||

(8)
ఓం ష్ణుం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యా గౌరీ తస్మై వై నమో నమః ||

(9)
ఓం జ్వం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యా ప్రకృతిః తస్మై వై నమో నమః |

(10)
ఓం లం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యా విద్యా తస్మై వై నమో నమః |

(11)
ఓం తం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చోంకారః తస్మై వై నమో నమః |

(12)
ఓం సం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యాః చతస్రోర్ధమాత్రాస్ తస్మై వై నమో నమః

(13)
ఓం వం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యే చ వేదాః సాంగాః సశాఖాః తస్మై వై నమో నమః ||

(14)
ఓం తోం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యే పంచాగ్నయః తస్మై వై నమో నమః ||

(15)
ఓం ముం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యాః సప్త వ్యాహృతయః తస్మై వై నమో నమః ||

(16)
ఓం కం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యే చాష్టౌ లోకపాలాః తస్మై వై నమో నమః ||

(17)
ఓం న్రుం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యే చాష్టౌ వసవః తస్మై వై నమో నమః ||

(18)
ఓం సిం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యే చ రుద్రాః తస్మై వై నమో నమః ||

(19)
ఓం హం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యే చాదిత్యాః తస్మై వై నమో నమః ||

(20)
ఓం బీం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యే చాష్టౌ గ్రహాః తస్మై వై నమో నమః ||

(21)
ఓం షం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యాని పంచ మహాభూతాని తస్మై వై నమో నమః ||

(22)
ఓం ణం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చ కాలః తస్మై వై నమో నమః ||

(23)
ఓం భం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చ మనుః తస్మై వై నమో నమః ||

(24)
ఓం ద్రం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చ మృత్యుః తస్మై వై నమో నమః ||

(25)
ఓం మ్రుం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చ యమః తస్మై వై నమో నమః ||

(26)
ఓం త్యుం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చ అంతకః తస్మై వై నమో నమః ||

(27)
ఓం మ్రుం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చ ప్రాణః తస్మై వై నమో నమః ||

(28)
ఓం థ్యుం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చ సూర్యః తస్మై వై నమో నమః ||

(29)
ఓం నం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చ సోమః తస్మై వై నమో నమః ||

(30)
ఓం మాం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చ విరాట్పురుషః తస్మై వై నమో నమః ||

(31)
ఓం మ్యం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చ జీవః తస్మై వై నమో నమః ||

(32)
ఓం హం ఓం యో వై నృసింహో దేవో భగవాన్
యశ్చ సర్వం తస్మై వై నమో నమః ||

పైన పేర్కొన్న 32 వాక్యాలను పరిశీలిస్తే, సమస్త దేవతలలోనూ అంతర్యామిగా ఉండి, ఆయా దేవతల కర్మలను నడిపించేది ఎంపెరుమాన్ శ్రీ లక్ష్మీనృసింహుడే అని స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. ”ఏకో దేవః సర్వభూతేషు గూఢః” అని, అలాగే ”ఉడల్ మిశై ఉయిరెనక్ కరందెంగుం పరందుళన్” అని ప్రమాణ వాక్యాలు ఆయన అంతటా నిండి ఉన్నాడని ఘంటాపథంగా చెబుతున్నాయి. సర్వత్రా వ్యాపించి ఉన్నవాడు శ్రీ నృసింహుడే. నేటికీ సమస్త వస్తువులలోనూ శ్రీ నృసింహుని రూపంలో ప్రకాశించేది ఆ శ్రీ నృసింహుడే అని ధృవీకరిస్తూ శ్రీ స్వామి దేశికన్ తమ శ్రీ వరదరాజ పంచాశత్‌లో ”అథానాపి కరీశ నూనం త్రైలోక్యమేతదఖిలం నరసింహ గర్భం” అని సాయించారు.

కనుక, శ్రీ ఈశ్వరునికి కూడా అంతర్యామి ఆయనే అయినందున, ఈ స్తోత్రంలో తన వైభవాన్ని తానే స్వయంగా కీర్తించి ఎంపెరుమాన్ అనుగ్రహించాడంటే అది అతిశయోక్తి ఎంతమాత్రమూ కాదు!

అలలు ఎగసిపడే కృష్ణవేణీ నదీతీరాన ఉన్న గొప్ప శ్రీ మట్టపల్లి మహా నృసింహ క్షేత్రం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికే ఎంతో వన్నెతెస్తోంది.

చెట్టుల్లో చేమల్లో ఋగ్వేదము
కొండల్లో కోణల్లో యజుర్వేదము |
కృష్ణవేణీతరంగాల్లో సామవేదము
ధ్వనించెడి అథర్వణము వనమందయు ||

ఇలా వర్ణించినట్లుగా, చెట్లలో, పొదలలో వచ్చే ధ్వనిలో ఋగ్వేదం, కొండ శిఖరాలపై, కోనలలో వీచే గాలి శబ్దంలో యజుర్వేదం, కృష్ణానది అలల హోరులో సామవేదం, ఆ వనమంతటా అథర్వణ వేద నాదం ప్రతిధ్వనించే అత్యంత రమణీయమైన వాతావరణం అది. మన హృదయగుహలో ఎంపెరుమాన్ ఎలా వేంచేసి ఉంటాడో మనకు తెలియజేసేలా, శ్రీ మట్టపల్లి క్షేత్రంలోని గుహలో ఎంపెరుమాన్ శ్రీ నృసింహుడు కొలువై ఉన్న ఆ సౌందర్యం వర్ణనాతీతం.

మట్టపల్లినివాసాయ
మథురానందరూపిణే |
మహాయజ్ఞస్వరూపాయ
శ్రీనృసింహాయ మంగళం ||

మాధుర్యము, ఆనందము మూర్తీభవించినవాడై, మహాయజ్ఞ స్వరూపుడై, శ్రీ మట్టపల్లిలో వేంచేసియున్న శ్రీ నృసింహునికి పరమ మంగళం అని స్తుతించబడుతున్న ఈ పవిత్రమైన శ్రీ మట్టపల్లి క్షేత్రంలో, ఆయన్ని సేవించుకుంటూ ఆయన తిరువడి (పాదాల) చెంత కూర్చుని అడియేన్ దీనిని రచిస్తున్నాను.

మన భారత దేశానికి అత్యున్నత ఆధ్యాత్మిక స్థానమైన శ్రీ బదరికాశ్రమంలో, మన శ్రీ మాలోలన్, ఆచార్య సార్వభౌములైన మన శ్రీమదళగియ సింగర్ వేంచేసియున్న ఈ మంగళకరమైన సమయంలో, అత్యుత్తమ స్తోత్రమైన శ్రీమంత్రరాజ పద స్తోత్ర వివరణను ఇక్కడ ప్రారంభించే మహాభాగ్యం అడియేనుకు కలిగింది.

అత్యున్నతమైన ఈ మంత్రంలో నిజమైన మంత్రసిద్ధి కలగాలంటే, మూడు విశేషమైన విషయాలలో అచంచలమైన భక్తితో ఉండాలి.

శ్రీ మంత్రరాజ పద స్తోత్రం

శ్రీ ఈశ్వర ఉవాచ —

వృత్తోత్ఫుల్లవిశాలాక్షం
విపక్షక్షయదీక్షితం |
నినాదత్రస్తవిశ్వాండం
విష్ణుం ఉగ్రం నమామ్యహం ||

పదవురై (ప్రతిపదార్థం):-
వృత్తోత్ఫుల్ల విశాలాక్షం – చక్కగా వికసించిన విశాలమైన, దీర్ఘమైన కన్నులు గలవానిని
విపక్షక్షయ దీక్షితం – శత్రువులను సమూలంగా నాశనం చేయడమే దీక్షగా గలవానిని
నినాద త్రస్త విశ్వాండం – తన దివ్యమైన కంఠనాదంతో సమస్త బ్రహ్మాండాలను గజగజలాడించే వానిని
విష్ణుం – అంతటా నిండి ఉన్నవానిని
ఉగ్రం – అత్యంత భయంకరమైన దివ్యరూపం గలవానిని
అహం – నేను (ఈశ్వరుడనైన నేను)
నమామి – నమస్కరిస్తున్నాను.

(1) వృత్తోత్ఫుల్ల విశాలాక్షం- ఈ స్తోత్రంలో మొట్టమొదటగా శ్రీ ఈశ్వరుడు ఎంపెరుమాన్ యొక్క దివ్య నేత్రాలను (తిరుక్కణ్గళ్) వర్ణిస్తున్నాడు.

శ్రీరామావతార కాలంలో ఎంపెరుమాన్ దివ్య నేత్రాల (తిరునేత్రాలు) సౌందర్యంలో పూర్తిగా లీనమైనవారు ముగ్గురు ఉన్నారు.

(1) చక్రవర్తియైన దశరథుడు,
(2) మతంగ మహర్షి శిష్యురాలైన శబరి,
(3) వాయుపుత్రుడైన శ్రీ ఆంజనేయుడు.

(1) శ్రీ విశ్వామిత్రుడు రాముడిని తనతో పాటు పంపమని దశరథుడిని ఆజ్ఞాపించినప్పుడు, దశరథుడు రాముని నేత్రాలను ప్రస్తావిస్తూ, ”ఊనషోడశవర్షో మే రామో రాజీవలోచనః” అని రాముడు పదహారేళ్లు కూడా నిండని బాలుడు అని, తామర రేకుల వంటి కన్నులు గలవాడని సూచించాడు.

(2) శబరి రాముని చూసి ఇలా అంటుంది:

చక్షుషా తవ సౌమ్యేన
పూతాస్మి రఘునందన |
గమిష్యామ్యక్షయాన్ లోకాన్
త్వత్ప్రసాదాదరిందమ ||

ఎంపెరుమాన్ దివ్య నేత్రాల సౌందర్యాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, ఆ కృపాకటాక్షం చేత తాను పవిత్రురాలనయ్యానని, ఆయన అనుగ్రహం (ప్రసాదం) వల్ల తిరిగిరాని శాశ్వతమైన, అవ్యయమైన లోకాలకు వెళుతున్నానని ఆమె పేర్కొంటుంది.

(3) సీతాపిరాట్టి మారుతిని చూసి శ్రీరామచంద్రుని దివ్యమంగళ విగ్రహ సౌందర్యం గురించి, ”కథమురుకథం బాహుః” అని తొడలు ఎలా ఉంటాయి, బాహువులు ఎలా ఉంటాయి అని ప్రశ్నించినప్పుడు,

అతడు ”రామః కమలపత్రాక్షః” అని వర్ణించడం ప్రారంభిస్తాడు. మొట్టమొదటగా ఆంజనేయుడు ఆయన నేత్రాలనే ప్రస్తావిస్తాడు. తాటిచెట్టు నుండి తాటిచెట్టుకు గెంతుకుంటూ తిరిగే వానర జాతికి చెందిన తననే ఆ నేత్రాలు పూర్తిగా వశపరుచుకున్నాయని ఎంతో ఆనందంగా కీర్తిస్తాడు.

ఎందుకు, స్వయంగా సీతాపిరాట్టే అశోకవనంలో శ్రీరాముని తలచుకుని ఈ విధంగా భక్తితో కరిగిపోతుంది:

తం పద్మదళపత్రాక్షం
సింహవిక్రాంతగామినం |
ధన్యాః పశ్యంతి మే నాథం
కృతజ్ఞం ప్రియవాదినం ||

శ్రీరాముని ఇతర వైభవాలను వివరించడానికి ముందే, ఆమె మొదట ఆయన నేత్రాల గురించే చెబుతూ, ”తం పద్మదళపత్రాక్షం” అని వర్ణిస్తుంది.

హిరణ్యాక్షుడు భూమిపిరాట్టిని అపహరించి సముద్రంలో దాగినప్పుడు, శ్రీ భూమిపిరాట్టి అక్కడినుండి ఈ విధంగా మొరపెట్టుకుంది:

”నమస్తే పుండరీకాక్ష శంఖ చక్ర గదాధర |”

ఇలా ఆమె కూడా ఎంపెరుమాన్ నేత్రాలనే మొట్టమొదటగా స్మరించింది.

కణ్ణన్ (కృష్ణుడు) రాయబారిగా హస్తినాపురానికి వెళ్ళినప్పుడు, అందరి అంచనాలకు భిన్నంగా శ్రీ విదురుని తిరుమాళిగలో ఆతిథ్యాన్ని స్వీకరించాడు. ఆ సమయంలో గర్వాంధుడైన దుర్యోధనుడు భగవానుని ఎగతాళిగా అవమానిస్తూ మాట్లాడాడు. అలా అవమానిస్తూ మాట్లాడుతున్నప్పటికీ, అతడు సైతం స్వామివారి దివ్య నేత్రాలకు ముగ్ధుడై ఆయనను ఈ విధంగా సంబోధిస్తాడు:

భీష్మ ద్రోణావతిక్రమ్య
మాం చైవ మధుసూదన |
కిమర్థం పుండరీకాక్ష
భుక్తం వృషలభోజనం ||

అతడు “ఓ కమలాక్షా!” అని పిలుస్తాడు.

మహాసభలో ద్రౌపది ఈ విధంగా ఆర్తనాదం చేసింది:

శంఖచక్రగదాపాణే
ద్వారకానిలయాచ్యుత |
గోవింద పుండరీకాక్ష
రక్ష మాం శరణాగతాం ||

ఇలా ఆమె “ఓ పద్మాక్షా!” అని మొరపెట్టుకుంది. నమ్మాళ్వార్ కూడా ”పంగయక్కణ్ణనెన్కో! పవళచ్ చెవ్వాయనెన్కో” అని ఆశ్చర్యపోతారు.

చూడిక్కొడుత్త నాచ్చియార్ (ఆండాళ్) కూడా ఎంపెరుమాన్ కటాక్ష వీక్షణ వైభవాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, ”అంగణిరండుంగొండెంగళ్ మేల్ నోక్కుదియేల్ ఎంగళ్ మేల్ శాపం ఇళిందేలోరెమ్బావాయ్” అని సాయించారు.

తిరుప్పాణాళ్వార్లు శ్రీరంగనాథుని (అరంగన్) తిరుముంగిలి (ప్రాంగణం)లో నిలబడి, వరసగా అరంగని దివ్య అవయవ సౌందర్యంలో లీనమై, ”కాట్టవే కండ పాదకమల నల్లాడైయుంది, తేట్టరుముదర్పందం తిరుమార్బు కండ చెవ్వాయ్, వాట్టమిల్ కణ్గళ్ మేని” అని కీర్తించారు.

దీనిలో వాడని ఆ నేత్రాల వైభవాన్ని ఆయన ఈ విధంగా లోతుగా అనుభవిస్తూ వివరిస్తారు:

పరియనాకి వంద
అవుణనుడల్ కీండ
అమరర్క్కు అరియవాదిప్పిరాన్
అరంగత్తమళన్ ముగత్తుక్
కరియవాగిప్ పుడైపరండు
మిళిర్ందు చెవరియోడి
నీండవప్ పెరియవాయ కణ్గళ్
ఎన్నైప్ పేదమై చెయ్దనవే.

అని ఎంతో గాఢంగా లీనమై అనుభవిస్తూ సాయించారు.

మిగతా అన్ని అవతారాల నేత్రాలకంటే, శ్రీ నృసింహావతార నేత్రాలకు ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. ఆ నేత్రాల విశేష లక్షణాలను మళ్ళీ మళ్ళీ తలచుకుంటూ ఆయన భక్తితో కరిగిపోతున్నారు.

(1) క్రోధాగ్నిని వెదజల్లే దివ్యముఖమండలం నుండి, పరమ భక్తుడైన ప్రహ్లాద బాలునిపై చల్లగా కటాక్షించిన శ్రీ నృసింహుని దివ్య నేత్రాలను ఆయన అనుభవిస్తూ వివరిస్తున్నారు. శ్రీ నృసింహావతారంలో, సింహ గర్జన చేస్తున్న భయంకరమైన దివ్యముఖమండలంపై, పైభాగాన అగ్నిలా జ్వలించే జూలు వెంట్రుకలు, తీవ్రంగా ముడిపడిన కనుబొమ్మలు, కింది భాగంలో అత్యంత భయంకరమైన, భీకరమైన తెరిచిన నోరు, సింహపు కోరలు ఉన్నాయి. పద్నాలుగు భువనాలను బద్దలుకొట్టగల అత్యంత భయానకమైన సింహ గర్జన మధ్య ఉన్నప్పటికీ, ఆయన దివ్య నేత్రాలు మాత్రం పూర్తి కరుణతో నిండి ఉన్నాయి. ఆ కన్నులు పరమ భక్తుడైన శ్రీ ప్రహ్లాదాళ్వాన్ పై ఎంతో చల్లగా కటాక్షిస్తూ, ఒక తల్లి తన బిడ్డకు ఎంతో ప్రేమతో పాలు ఇచ్చేటంతటి తీవ్రమైన వాత్సల్యంతో ప్రకాశిస్తున్నాయి. అబ్బా! ఆ అందం వర్ణనాతీతం! ఆళ్వార్ల అనుభవం ఏమిటంటే, అతడు ”చీట్రత్తోడరుళ్ పెట్రవన్” (క్రోధం మధ్యలో కరుణను పొందినవాడు).

(2) నరుడు, సింహము కలిసిన ఈ అద్భుతమైన కలయికను మరెక్కడైనా చూడగలమా? భగభగమండే నిప్పులలో తామర వికసించినట్లుగా, క్రోధాగ్నిని రగిల్చే దివ్యముఖమండలంలో దయను వర్షించే ఆ దివ్య నేత్రాల శోభను ఏమని చెప్పగలం!

(3) అప్పుడే వికసించిన ఎర్రటి తామరను సైతం జయించే దివ్యముఖమండలం, దివ్య నేత్రాలు.

కరుముగిల్ తామరైక్కాడు పూత్తు
నీడు ఇరుచుడర్ ఇరుపురత్ తేంతియేంతలర్న్
తిరువుడన్ పొలియ ఓర్
చెంపొర్కుండ్రిన్మేల్ వరువపోల్
కలుళన్మేల్ వందు తోండ్రినాన్

ఇది మహాకవి కంబన్ యొక్క అనుభవం.

తన పాదాలపై వాలిపోయిన భక్తులను చూసిన మరుక్షణమే, ఆ దివ్య నేత్రాలు అప్పుడే వికసించిన ఎర్రటి తామరపువ్వు సౌందర్యాన్ని జయిస్తాయి. దీనినే శ్రీ ఈశ్వరుడు ”వృత్తోత్ఫుల్ల విశాలాక్షం” అని పేర్కొన్నారు. భగవానుడు కరుణాసముద్రుడు.

ఆ సముద్రంలో ఆయన నేత్రాలు ఒక చిన్న సముద్రం లాంటివి. ”కడలైత్తడాగమాక్కినాట్ పోలే ఇడముడైత్తాయిరుక్కై” అన్నట్లుగా అవి సముద్రాన్ని సరస్సుగా మార్చినంత విశాలంగా ఉన్నాయి. అత్యంత నీచుడనైన అడియేన్ పైన కూడా, ఆ కటాక్ష సాగరం పడి నన్ను ఆసాంతం ఆస్వాదిస్తోంది. ”లోచనాభ్యాం పిబన్నివ” అని కదా ఆయన దివ్య నేత్రాల సోయగం.

(4) ”వృత్తోత్ఫుల్లవిశాలాక్షం” ఆ పెద్ద కళ్ళు ”చెవియళవుం అలైయెరిగై” (చెవుల వరకు అలలు ఆవరించినట్లుగా). అవి విశాల నేత్రాలు కావడంచేత, వాటి కటాక్షం సామాన్యుల వరకు కూడా విస్తరించి పడుతుంది. అందువల్ల “సామాన్యుడనైన నన్ను కూడా అవి వశపరుచుకున్నాయే” అని ఆయన ఆశ్చర్యపోతారు. ‘బృహత్వాత్‘ (గొప్పవాడగుటచే), ఆయన బ్రహ్మం. వేదం కూడా ”బృహతే విష్ణో” అని ఘోషిస్తోంది. ”విశాలాక్షం” అనే పదాన్ని ఉపయోగించడం ద్వారా, ఆయన నేత్రాలు ఆ బ్రహ్మం కంటే కూడా గొప్పగా ప్రకాశిస్తున్నాయని మనం ఆస్వాదిస్తూ గ్రహించాలి.

”కణ్గళిన్ కృబై వెళ్ళత్తాల్ ఉడంబెల్లాం కణ్ణాగచ్ చెయ్యప్పార్కిండ్రన” (ఆయన నేత్రాలనుండి ఉప్పొంగే కృపా ప్రవాహంతో, శరీరమంతటినీ కన్నుగా మార్చేందుకు అవి ప్రయత్నిస్తున్నాయి.) — ఇది భట్టర్ల అనుభవం.

శ్రీ మట్టపల్లి మహాక్షేత్రంలో, శ్రీ కృష్ణా నదీతీరాన కూర్చుని అడియేన్ దీనిని వ్రాస్తున్నప్పుడు, ఆ పరమాత్మ అడియేనుకు ఒక విశేషమైన అనుభవాన్ని ప్రసాదించాడు. శ్రీ మట్టపల్లి శ్రీ లక్ష్మీనృసింహ దేవస్థానానికి చెందిన ప్రముఖులు అడియేన్ వద్దకు వచ్చి, ”మీరు శ్రీ మట్టపల్లి లక్ష్మీనృసింహ స్వామిని గూర్చి ఒక మంగళాష్టకం వ్రాసి ఇవ్వాలి” అని కోరారు. వెంటనే అడియేన్ “ఎనిమిది శ్లోకాలు వ్రాయాలే, ఏం చేయాలి?” అని ఆశ్చర్యపోయాను. శ్రీ కృష్ణా నదిలో సాయం సంధ్యారాధన ముగించుకుని, శ్రీ మట్టపల్లిలో వేంచేసియున్న మాలోలుని ఎదుట కూర్చుని శ్రీ మంత్రరాజ పద స్తోత్రాన్ని 32 సార్లు జపించాను. ఎంత ఆశ్చర్యం! ఆ ఎనిమిది శ్లోకాలూ అడియేనుకు వాటంతట అవే స్ఫురించాయి! శ్రీ మంత్రరాజ పద స్తోత్రం తక్షణమే ప్రసాదించిన ఫలాలను తలచుకుని అడియేన్ ఉప్పొంగిపోయాను. అడియేన్ హృదయం కరిగిపోయింది.

వాచక మహాశయుల ఆనందం కోసం, వారిపై అనుగ్రహం కోసం, ఆయన కృప వలన అడియేనుకు లభించిన ఆ శ్రీ మట్టపల్లి మంగళాష్టకాన్ని ఉన్నది ఉన్నట్లుగా ఇక్కడ పొందుపరుస్తున్నాను.

శ్రీ మట్టపల్లి మంగళాష్టకం

(1)
మట్టపల్లినివాసాయ
మథురానందరూపిణే |
మహాయజ్ఞస్వరూపాయ
శ్రీనృసింహాయ మంగళం ||

(2)
కృష్ణవేణీతటస్థాయ
సర్వాభీష్టప్రదాయినే |
ప్రహ్లాదప్రియరూపాయ
శ్రీనృసింహాయ మంగళం ||

(3)
గర్తస్థితాయ ధీరాయ
గంభీరాయ మహాత్మనే |
సర్వారిష్టవినాశాయ
శ్రీనృసింహాయ మంగళం ||

(4)
ఋగ్యజుఃసామరూపాయ
మంత్రారూఢాయ ధీమతే |
శ్రితానాం కల్పవృక్షాయ
శ్రీనృసింహాయ మంగళం ||

(5)
గుహాశయాయ గుహ్యాయ
గుహ్యవిద్యాస్వరూపిణే |
గుహరాంతే విహారాయ
శ్రీనృసింహాయ మంగళం ||

(6)
శ్రీ పల్యద్రిమధ్యస్థాయ
మథురాయ మహానిధే* |
సుఖప్రదాయ దేవాయ
శ్రీనృసింహాయ మంగళం ||
(* నిధయే మథురాయ చ |)

(7)
తాపనీయరహస్యాయ
తాపత్రయవినాశినే |
నతానాం పారిజాతాయ
శ్రీనృసింహాయ మంగళం ||

(8)
రాజ్యలక్ష్మ్యా సమేతాయ
రాగద్వేష వినాశినే |
మట్టపల్లి నివాసాయ
శ్రీనృసింహాయ మంగళం ||

ఫలశ్రుతిః
ముక్కూర్ నృసింహదాసేన
ప్రోక్తం మంగళ మద్భుతం |
యః పఠేత్ శ్రద్ధయా భక్త్యా
సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ||

(కొనసాగుతుంది)